Evcil Hayvanın Sağlığını Evde Kontrol Etme

Evcil hayvanlar ağrıyı saklar. Kedi köşeye çekilir, köpek hiçbir şey yokmuş gibi kuyruk sallar. Bu yüzden sorunu fark etmek çoğu zaman size kalır. Evde düzenli yapılan basit bir kontrol, küçük sıkıntıları büyümeden yakalar. Amaç veterineri devre dışı bırakmak değil; ne zaman veterinere gitmeniz gerektiğini bilmek. Aşağıda haftalık bir rutin, temel yara bakımı ve "hemen kliniğe" diyeceğiniz durumlar var.

Haftada Bir 10 Dakika: Baştan Aşağı Kontrol

Hayvan sağlık kontrolü evde en iyi sakin bir anda yapılır. Yemek sonrası, uyku öncesi iyi bir zaman. Yerde ya da kucağınızda oturun. Sert tutmayın, sıvazlıyormuş gibi ilerleyin.

Elinizi gezdirirken şunlara bakın:

• Gözler: Berrak mı? Aşırı sulanma, yeşil-sarı akıntı, göz kapağının yarı kapalı durması normal değil.
• Kulaklar: Hafif mum rengi akıntı olağan. Koyu kahve, kötü kokulu ya da nemli bir kirlilik varsa parazit veya enfeksiyon düşünülür. Hayvan başını sürekli sallıyor mu?
• Dişler ve diş eti: Diş eti somon pembesi olmalı. Solgun, mor ya da parlak kırmızı ise kontrol edilmeli. Ağız kokusu sandığınızdan önemli bir işaret.
• Deri ve tüy: Tüyü ters yönde açın. Pire pisliği (küçük siyah taneler), kepek, kızarıklık, kel bölge arıyorsunuz.
• Şişlikler: Boyun altı, koltuk altı, kasıklarda bezelye büyüklüğünde sert yumrular. Bir yeri not edin, iki hafta sonra tekrar bakın.
• Pati ve tırnaklar: Parmak arası kızarık mı? Tırnak yere değecek kadar uzamış mı? Yastıkta çatlak var mı?
• Karın: Yumuşak olmalı. Bastığınızda gerilme, homurdanma, kaçma varsa zorlamayın.

Ölçebileceğiniz Üç Şey

• Nabız: Arka bacağın iç yüzündeki damardan sayılır. Köpekte ırka göre çok değişir; kendi hayvanınızın dinlenme değerini öğrenin.
• Solunum: Uyurken göğsün kalkışını 30 saniye sayın, ikiyle çarpın. Dinlenirken hızlı ve zorlu soluma önemsenmeli.
• Su kaybı: Ense derisini yukarı çekip bırakın. Hemen yerine oturmuyorsa sıvı kaybı olabilir. Diş eti de yapış yapış hissedilir.

Bu değerleri bir yere yazın. Sağlıklı günün verisi olmadan hasta günün verisi bir şey anlatmaz. Telefonunuzun notlarına tarih, kilo ve gözlem yazmak yeterli.

Kiloyu ve Alışkanlıkları İzlemek

Hastalığın ilk işareti genelde davranıştır. Yürüyüş rotalarında eskisi gibi koşmayan bir köpek, favori oyunundan sıkılan bir kedi size bir şey söylüyor demektir. Kedi oyunu ve gezdirme rutinleri bu yüzden birer sağlık göstergesi işlevi de görür.

• Ayda bir tartın. Küçük hayvanlarda mutfak terazisi işe yarar.
• Kaburgaları hissedebiliyor ama görmüyorsanız kilo genelde iyidir.
• Su tüketiminde ani artış önemlidir. Kaba ne kadar koyduğunuzu bilin.
• Tuvalet düzenini izleyin. Kum kabında idrar topaklarının sayısı ve büyüklüğü değişti mi? Kedilerde tuvalet dışına yapmak sadece davranış değil, ağrı işareti de olabilir.
• Dışkı kıvamı: 2 günden uzun süren yumuşama, kan veya mukus varsa kayda geçirin.
• Tavşan, hamster ve kuşlarda yem tüketiminin durması acil sayılır. Bu türler hızlı kötüleşir.

Küçük Yaraları Temizleme

Yüzeysel çizik, patideki küçük kesik, tırmık izi evde bakılabilir. Derin, kanamalı ya da ısırık kaynaklı yaralar bakılamaz; ısırıklar dışı kapanıp içi iltihaplanır.

1. Kendinizi güvenceye alın. Acıyan hayvan ısırır. Gerekirse ikinci bir kişi tutsun.
2. Çevredeki tüyü makasla kısaltın. Makasın ucu deriye bakmasın.
3. Bol serum fizyolojik ile yıkayın. Şırıngayla basınçlı akıtmak, silmekten iyidir.
4. Veterinerinizin önerdiği antiseptiği seyreltilmiş kullanın. Tentürdiyot, alkol ve oksijenli su doku iyileşmesini geciktirir.
5. Kanama varsa temiz gazlıyla 5 dakika kesintisiz bastırın. Kaldırıp bakmayın.
6. Açık bırakılabilecek yerleri sarmayın. Sarılacaksa günde bir açıp kontrol edin, sıkı olmasın.
7. Yalamayı engelleyin. Yalanan yara iyileşmez.

Evde bir kutu bulundurun: serum fizyolojik, steril gazlı bez, kendinden yapışkanlı bandaj, künt uçlu makas, cımbız, kene çıkarma aparatı, dijital termometre, tek kullanımlık eldiven, tırnak makası ve veteriner telefonu.

Kene ve Pire

• Keneyi aparatla, deriye en yakın yerden kavrayıp çevirerek çıkarın. Ezmeyin, üzerine bir şey dökmeyin.
• Çıkardıktan sonra bölgeyi temizleyin, birkaç gün izleyin.
• Pire tespitinde ıslak beyaz kâğıt yöntemi işe yarar: siyah tanecikler ıslanınca kırmızıya çalıyorsa pire pisliğidir.
• Parazit ilaçlarını türe göre seçin. Köpek ürünü kediye zehirlidir.

Beklemeyin: Veterinere Gitme İşaretleri